Od 6 do 11 czerwca 2025 r. trwał V Rajd Kurierów Tatrzańskich. Na szlaku pomiędzy Warszawą a Budapesztem pojawiło się kilkadziesiąt osób, chodź tylko kilkanaście z nich przebyło całą trasę. Muzeum AK było współorganizatorem tego wydarzenia.
Rankiem 6 czerwca rozpoczęła się piąta edycja rajdu, którego celem jest upamiętnienie kurierów tatrzańskich. To oni - cisi bohaterowie górskich szlaków - podczas okupacji niemieckiej w latach 1939-1944 działając w strukturach ZWZ-AK, tworzyli łączność między polskim rządem na uchodźstwie a strukturami Polskiego Państwa Podziemnego w okupowanym kraju. 80 lat po zakończeniu II wojny światowej grupa Polaków i Węgrów wyruszyła ponownie na szlak kurierski.
Polski etap rajdu
W pierwszym dniu uczestnicy wydarzenia pokonali drogę z Warszawy na skalne Podhale, by przed południem zameldować się w Muzeum AK przy ul. Wita Stwosza 12. Szerzej o tym pisaliśmy na naszej stronie: https://muzeum-ak.pl/relacja/uczestnicy-v-rajdu-szlakiem-kurierow-tatrzanskich-w-muzeum-ak/289/0/0/.
W sobotę do kilkunastoosobowej grupy dołączyło blisko 20 dzieci z Węgier wraz z Konsulem Generalnym Węgier w Krakowie dr. Tiborem Gerencsérem, aby przejść trasę szlaku z parkingu od strony Wierchu Poroniec w kierunku Gęsiej Szyi. Na Rusinowej Polanie odbyła się prelekcja poświęcona działalności kurierów Polskiego Państwa Podziemnego i oddziałów partyzanckich działających na Skalnym Podhalu. Następnie odwiedzono Sanktuarium Matki Boskiej Jaworzyńskiej.
O godz. 18 w kościele pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy odprawiona została msza święta w intencji kurierów Polskiego Państwa Podziemnego oraz ludności cywilnej Podhala i Sądecczyzny pomordowanej w czasie okupacji niemieckiej. Drugi dzień rajdu zakończył się złożeniem kwiatów na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku pod tablicą upamiętniającą Kurierów Polskiego Państwa Podziemnego Oddziału V Łączności Zagranicznej KG AK o kryptonimie "Zagroda" oraz zniczy na grobach Stanisława Marusarza "Sokoła", Heleny Marusarzówny, Józefa Krzeptowskiego "Ujka" i prof. Wacława Felczaka. Asystę i wartę honorową przy tablicy wystawiła Jednostka Strzelecka 2077 z Krakowa.
W niedzielę uczestnicy rajdu przejechali autokarem trasę z Zakopanego do Koszyc na Słowacji, aby nawiedzić grób poległego podczas przejścia granicy słowacko-węgierskiej 18 marca 1941 r. kuriera Polski Podziemnej Klemensa Gucwy "Górala". Z Koszyc pociągiem dotarli do Budapesztu, gdzie zwiedzano stolicę Węgier pod kątem miejsc związanych z Polakami.
Muzeum AK z wizytą w Budapeszcie.
Nasze zajęcia warsztatowe
W dniach 9-10 czerwca 2025 r. delegacja Działu Upowszechniania Muzeum Armii Krajowej w Krakowie odwiedziła Budapeszt, gdzie w siedzibie Węgierskiego Komitetu Pamięci Narodowej (NEB) przeprowadziła warsztaty edukacyjne połączone z grą terenową dla dwudziestoosobowej grupy młodzieży węgierskiego gimnazjum. Uczestnicy mieli okazję poznać historię Polskiego Państwa Podziemnego oraz jego sił zbrojnych - Służby Zwycięstwu Polski, Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej.
Wydarzenie rozpoczęło się od powitania gości przez przedstawiciela NEB Adama Dergána, a następnie głos zabrali organizatorzy V Rajdu Szlakiem Kurierów Tatrzańskich - Marek Ładziak i Joanna Urbańska. Uczestnicy wysłuchali wykładu wzbogaconego prezentacją multimedialną, która przybliżyła im działalność polskich kurierów oraz sylwetki takich bohaterów, jak rodzina Marusarzów czy Wacław Felczak - legendarny kurier i historyk.
Po części teoretycznej uczniowie przystąpili do pracy nad wypełnianiem dokumentów tożsamości, które obowiązywały na okupowanych ziemiach polskich. Następnie udali się na zewnątrz, gdzie czekała na nich wielkoformatowa gra planszowa. Uczestnicy zostali podzieleni na cztery grupy, które wcieliły się w role konspiratorów. Ich zadaniem było przemierzanie planszy i wykonywanie misji, typowych dla działalności podziemnej. Musieli jednak uważać - w pobliżu czaili się przedstawiciele niemieckiego terroru, gotowi aresztować nieostrożnych członków ruchu oporu! Mimo panującego upału wszystkie drużyny wykazały się dużą wiedzą, sprytem i zaangażowaniem, świetnie radząc sobie z zadaniami.
Po emocjonującej rozgrywce na uczestników czekał poczęstunek oraz nagrody, które wręczyli przedstawiciele Muzeum AK i NEB oraz organizatorzy Rajdu. Spotkanie było nie tylko świetną zabawą, ale też żywą lekcją historii, która przybliżyła Węgrom losy polskiej konspiracji podczas II wojny światowej.
Tegoroczną edycję rajdu organizowali: Stowarzyszenie Grupa Historyczna "Zgrupowanie Radosław" oraz Korompay Egyesület - Polsko-Węgierskie Stowarzyszenie im. Rodziny Korompayów. Współorganizatorem było Muzeum AK w Krakowie oraz Nemzeti Emlékezet Bizottsága (NEB) w Budapeszcie.
Patronat honorowy objął Konsulat Generalny Węgier w Krakowie. Głównym sponsorem rajdu jest Wacław Felczak Alapítvány - Fundacja im. Wacława Felczaka, natomiast partnerami rajdu byli: Szent Adalbert Egyesülete, gmina Kościelisko oraz Jednostka Strzelecka 1863 im. płk Francesco Nullo.
Tekst: Arkadiusz Bąk, Katarzyna Mazur
Fot.: Arkadiusz Bąk, Marek Ładziak, Gergely Botár (NEB)
