28 lipca 2026 r. w Galerii Pasaż w Iwoniczu-Zdroju odbyło się uroczyste otwarcie wystawy "Republiki Partyzanckie. Enklawy wolności". Wystawę przygotowało Muzeum Armii Krajowej.
Ekspozycja przedstawia historię terenów wyzwolonych latem 1944 r., podczas Akcji "Burza", przez Armię Krajową i inne formacje partyzanckie, na których powstały tzw. republiki partyzanckie. Wolne od okupanta, stały się tytułowymi enklawami wolności, na których funkcjonowały polskie władze i polskie wojsko, działały szkoły, wydawano polską prasę.
Na wystawie pokazano m.in. republikę pińczowską, raciechowicką, ochotnicką, wszachowską i kampinoską. Nie zabrakło Rzeczpospolitej Iwonickiej, utworzonej przez miejscowe siły AK w lipcu 1944 r. Objęła ona wyzwolony Iwonicz-Zdrój i jego okolice. W mieście powiewały polskie flagi, działała Rada Cywilna jako organ administracji, utworzono żandarmerię, uruchomiono jadłodajnię i partyzancki szpital. Oddziały AK odpierały usiłujące wejść do miasta oddziały niemieckie. Republika Iwonicka istniała do 20 września, kiedy do uzdrowiska wkroczyła Armia Czerwona.
Na otwarciu wystawy w Galerii Pasaż w Iwoniczu-Zdroju obecni byli przedstawiciele władz miasta, instytucji, organizacji kombatanckich i społecznych, seniorzy, harcerze, mieszkańcy. Gośćmi wernisażu byli: współautor wystawy dr Piotr Wierzbicki z Muzeum AK, który oprowadził po ekspozycji i wygłosił pogadankę o republikach partyzanckich, oraz Krzysztof Mindur, twórca Muzeum Militariów i Techniki w Woli Sękowej, który udostępnił eksponaty ze swojej kolekcji.
Nasze Muzeum udostępniło ekspozycję do Iwonicza oraz przekazało organizatorom materiały promocyjne, w tym katalog "Republiki Partyzanckie. Enklawy wolności".
Tekst: Paweł Stachnik
Fot.: organizatorzy wystawy
