18 sierpnia 2026 r. w Krakowie odbyły się uroczystości upamiętniające 80. rocznicę rozbicia komunistycznego więzienia św. Michała. W obchodach wzięła udział delegacja Muzeum Armii Krajowej w Krakowie, która złożyła kwiaty pod tablicą pamiątkową przy ul. Poselskiej 3, oddając hołd uczestnikom akcji oraz więźniom represjonowanym przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa.
Uroczystość została zorganizowana przez Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Krakowie, Stowarzyszenie Odra-Niemen - Oddział Małopolski oraz Muzeum Archeologiczne w Krakowie. Wzięli w niej udział przedstawiciele instytucji i organizacji społecznych, środowisk kombatanckich, a także rodziny żołnierzy podziemia niepodległościowego uczestniczących w akcji z 18 sierpnia 1946 r. Zebrani oddali hołd osobom zaangażowanym w rozbicie więzienia i uwolnienie osadzonych.
Po kapitulacji Niemiec więzienie św. Michała znalazło się pod kontrolą komunistycznego aparatu represji. W jego celach, obok więźniów kryminalnych, osadzano m.in. żołnierzy Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych oraz członków innych organizacji podziemia niepodległościowego. 18 sierpnia 1946 r. żołnierze 6. Kompanii Zgrupowania Partyzanckiego "Błyskawica" przeprowadzili jedną z najbardziej spektakularnych akcji polskiego podziemia niepodległościowego po kapitulacji Niemiec. Z więzienia św. Michała uwolniono 62 więźniów, w większości politycznych. Akcja, przeprowadzona przy współpracy osób działających wewnątrz więzienia, zakończyła się powodzeniem bez oddania jednego strzału.
Po akcji więzienie uznano za zbyt słabo zabezpieczone, by przetrzymywać w nim więźniów politycznych. Proces przenoszenia ich do więzienia przy ul. Montelupich rozpoczął się jednak już w sierpniu 1945 r. Ostatecznie więzienie św. Michała zlikwidowano w 1949 r. Pięć lat później cały kompleks budynków przekazano Muzeum Archeologicznemu w Krakowie.
tekst Karol Kordas
fot. IPN
