Z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, 1 marca br. przedstawiciele Muzeum wzięli udział w wydarzeniach organizowanych przez warszawskie Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL.
O godz. 14 została otwarta wystawa "O duszę i charakter Narodu Polskiego. Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość". Ekspozycja przedstawia genezę Zrzeszenia, główne kierunki działalności oraz represje, jakie spadły na jego działaczy. Jednym z tematów jest również rola organizacji w pamięci społecznej.
W specjalnie przygotowanej przestrzeni można podziwiać szereg bezcennych eksponatów. Wśród nich: gryps z więzienia napisany przez ostatniego prezesa WiN płk. Łukasza Cieplińskiego "Pługa", pamiątki po innym członku IV Zarządu WiN mjr. Adamie Lazarowiczu ps. "Klamra", kurtka mundurowa cichociemnego Hieronima Dekutowskiego "Zapory", czy pistolet Józefa Franczaka "Lalusia" żołnierza oddziału partyzanckiego WiN zabitego w walce w 1963 r.
Ponadto można zobaczyć: oryginalne numery podziemnych pism i ulotek, fałszywe dokumenty i materiały do ich podrabiania. Wśród muzealiów prezentowane są także obiekty z Muzeum AK, m.in. odznaczenia kpt. Józefa Ostafina ps. "Chudy", sądzonego w krakowskim procesie członków II Zarządu WiN i działaczy PSL, zamordowanego przez komunistów 13 listopada 1947 r. oraz pluszową małpkę podarowaną Hannie Wysockiej "Perełce" przez współwięźniarkę z więzienia kobiecego w Fordonie.
W otwarciu wystawy wzięli udział m.in. dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL Adrianna Garnik, zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, przedstawiciele władz państwowych, harcerze oraz uczestnicy obchodów.
- Nie ma pierwszej i drugiej konspiracji. Jest jedna polska niepodległościowa konspiracja. Wróg się zmieniał, ale idea, cel, do którego dążyli ci, którzy tę walkę prowadzili, pozostawał niezmienny. Ci, którzy rozpoczęli działalność Polskiego Państwa Podziemnego, tej konspiracji z końca września 1939 roku, prowadzili ją również po roku 1945, a ostatni z żołnierzy Wojska Polskiego, który zginął z bronią w ręku walcząc z komunistami, Józef Franczak, to rok 1963 - powiedział podczas wernisażu zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.
W imieniu dyrektora Muzeum AK głos zabrał Arkadiusz Bąk, kierownik Działu Głównego Inwentaryzatora Muzeum AK.
- Jako Muzeum AK jesteśmy zaszczyceni, że wspólnie z Instytutem Pamięci Narodowej oraz Muzeum Żołnierzy Wyklętych mogliśmy dołożyć cegiełkę przy powstaniu wystawy poświęconej Zrzeszeniu WiN. To honor w tym wyjątkowym dniu - 1 marca - w 75. rocznicę śmierci płk. Cieplińskiego i jego podkomendnych z IV Zarządu WiN stanąć pod ścianą śmierci i oddać hołd bohaterom polskiego podziemia niepodległościowego.
Koncepcje plastyczną przedstawił jej autor Tomasz Maniewski. Natomiast gości po wystawie oprowadził dr Michał Wenklar, zastępca dyrektora IPN w Krakowie i jeden z autorów scenariusza.
Wystawa powstała w związku z 80. rocznicą powołania Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość". Pierwotnie została zaprezentowana w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie (od 20 października 2025 r. do 8 lutego 2026 r.). Jest wspólnym dziełem Instytutu Pamięci Narodowej, Muzeum Armii Krajowej w Krakowie oraz Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie. Partnerem projektu jest Zarząd Obszaru Południowego Zrzeszenia WiN w Krakowie.
Będąc w Warszawie w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, delegacja Muzeum złożyła kwiaty w miejscu wykonania egzekucji gen. Emila Fieldorfa "Nila" oraz pod ścianą śmierci, gdzie po wojnie ginęli żołnierze podziemia niepodległościowego.
Tekst: A. Bąk
Fot.: Fot. Dariusz Skrzyniarz/IPN, A. Bąk, M. Bik
