W Krakowie obchodzono 25. rocznicę wmurowania kamienia węgielnego pod pomnik "Tym, co stawiali opór komunizmowi w latach 1944-1956" oraz 81. rocznicę powołania Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.
18 września 2026 r. na pl. Inwalidów w Krakowie przy kamieniu węgielnym pod pomnik "Tym, co stawiali opór komunizmowi w latach 1944-1956" zebrali się przedstawiciele środowisk patriotycznych, kombatanckich oraz delegacja Muzeum Armii Krajowej. Spotkanie zorganizowane zostało przez Małgorzatę Janiec - prezes Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" Obszar Południowy, która ponowiła apel o realizację decyzji sprzed 25 lat i postawienie monumentu, upamiętniającego żołnierzy i działaczy powojennej konspiracji niepodległościowej.
Uczestnicy oddali hołd żołnierzom konspiracji niepodległościowej katowanym i mordowanym m.in. w pobliżu tego miejsca. W sąsiedztwie pl. Inwalidów w czasach stalinowskich mieściły się Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego i katownia ubecka, a przy ul. Pomorskiej w czasie okupacji mieściła się siedziba Gestapo, gdzie więziono i torturowano wielu działaczy podziemia, w tym członków struktur WiN. Zebrani odmówili modlitwę za pomordowanych oraz zapalili znicze.
Z tej okazji w Parku Krakowskim zainstalowano wystawę "Wyklęci odnalezieni w Małopolsce", którą można oglądać do 18 października br.
Zrzeszenie WiN (pełna nazwa: Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji "Wolność i Niezawisłość") zostało powołane do życia 2 września 1945 r. w Warszawie.
Była to najważniejsza i największa powojenna ogólnopolska organizacja konspiracyjna walcząca z reżimem komunistycznym. WiN oparto na strukturach rozwiązanej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj. Skupiało ono w swoich szeregach głównie byłych żołnierzy Armii Krajowej. Początkowo organizacja miała profil cywilno-polityczny i dążyła do wywalczenia suwerenności metodami politycznymi poprzez wolne wybory. Jednak brutalne represje UB i NKWD zmusiły struktury WiN-u do podjęcia walki zbrojnej.
Tekst: Małgorzata Koszarek
Fot.: Małgorzata Koszarek, Zbigniew Galicki
