Zbiory naszego Muzeum wzbogaciły się w zeszłym roku o cenną kolekcję pamiątek po Stanisławie Grochmalu - lekarzu, uczestniku walk o niepodległość Polski, żołnierzu Armii Krajowej. Dar został przekazany do Muzeum przez córkę Stanisława Grochmala, Panią Bożenę Grochmal-Bach.
Wśród przekazanych materiałów znajdują się odznaczenia wojskowe, w tym Order Virtuti Militari V klasy, Krzyż Armii Krajowej oraz medal "Za udział w wojnie obronnej 1939". Kolekcję uzupełniają dokumenty z okresu okupacji niemieckiej, notatki, korespondencja oraz wspomnienia z lat studiów medycznych w Poznaniu.
Stanisław Grochmal urodził się 13 kwietnia 1911 r. w Jureczkowej w Bieszczadach. Był lekarzem, podpułkownikiem Wojska Polskiego, uczestnikiem wojny obronnej 1939 r. oraz żołnierzem Armii Krajowej, pełniącym funkcję szefa sanitariatu Inspektoratu AK Tarnów. W czasie okupacji niemieckiej zorganizował szpital epidemiczny i ośrodek zdrowia w Tuchowie, jednocześnie prowadząc działalność konspiracyjną oraz zabezpieczając zaplecze medyczne dla oddziałów AK. Po wojnie związał się z krakowskim środowiskiem akademickim - był profesorem fizjologii, rektorem Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego w Krakowie oraz cenionym lekarzem neurologiem.
Przekazany zespół archiwaliów i pamiątek stanowi niezwykle wartościowe źródło do badań nad losami polskiej inteligencji w czasie II wojny światowej oraz działalnością konspiracyjną żołnierzy Armii Krajowej na polu zabezpieczenia medycznego. Pozwala również lepiej poznać biografię Stanisława Grochmala, którego życie i działalność są świadectwem służby Ojczyźnie zarówno na polu walki, jak i w pracy lekarskiej.
Fot. Stanisław Grochmal w 1931 r., zbiory Muzeum AK w Krakowie, MAK/F/3720
Tekst: Adrian Świerbutowski
