10 czerwca 2026 r. delegacja naszego Muzeum wzięła udział w Rajdzie Szlakiem Kurierów Spiskich. Uczestniczyło w nim ponad 130 uczniów z trzech miejscowych szkół. Muzeum AK było partnerem wydarzenia.
W deszczową środę 10 czerwca w Łapszach Niżnych i Niedzicy na Spiszu odbyła się druga edycja Rajdu Szlakiem Kurierów Spiskich zorganizowana przez niedzicki Zespół Placówek Oświatowych. Coroczna impreza ma przypomnieć kurierów Polskiego Państwa Podziemnego, którzy podczas wojny na tamtym terenie utrzymywali konspiracyjną łączność między okupowanym krajem a polskim rządem na uchodźstwie, przenosząc trasą "Karczma" konspiracyjną pocztę, rozkazy, pieniądze i przeprowadzając ludzi. Ma też przypomnieć lokalnych mieszkańców, którzy udzielali im pomocy.
Uczestnicy rajdu zebrali się rano pod kościołem w Łapszach Niżnych. Obecni byli uczniowie i nauczyciele z Zespołu Placówek Oświatowych w Niedzicy, Szkoły Podstawowej im. prof. Andrzeja Waksmundzkiego w Ostrowsku oraz Szkoły Podstawowej im. bł. ks. Józefa Stanka w Łapszach Niżnych. Muzeum Armii Krajowej reprezentowali pracownicy Działu Komunikacji i Informacji: Maciej Kwaśniewski, Mirosław Brach, Agnieszka Chrząszcz i Paweł Stachnik. W sumie obecnych było ponad 130 osób. Wszystkich przywitała koordynatorka wydarzenia Elżbieta Łukuś z ZPO z Niedzicy. Po modlitwie spod kościoła udano się pod łapszański dom Bolesława Stanka. Pan Bolesław opowiedział tam o czasach okupacji, gdy jego ojciec Dominik Stanek przyjmował u siebie kurierów podziemia udających się na Słowację i Węgry i z powrotem.
Następnie kolumna rajdowiczów ruszyła w teren, wędrując malowniczą trasą wśród łąk wzdłuż żółtego szlaku z Łapsz do Łapszanki. Po drodze Elżbieta Łukuś opowiadała o widocznych na horyzoncie szczytach górskich i mijanych miejscach. Niestety marsz utrudniał ciągle siąpiący deszcz i błoto, zapadła więc decyzja o skróceniu części terenowej rajdu i powrocie do Łapsz. Stamtąd autobusem dzieci zostały przewiezione do Gminnego Ośrodka Kultury w Niedzicy, gdzie czekał na nie gorący poczęstunek.
Druga część rajdu odbyła się w sali widowiskowej GOK. Mirosław Brach z Muzeum AK poprowadził dla uczniów grę wielkoformatową "W okupowanym mieście", w której wzięły udział dwa dziesięcioosobowe zespoły. Mateusz Węgrzyn z Nowego Sącza i Barbara Kowalczyk ze szkoły podstawowej w Łapszach Niżnych opowiedzieli o postaci kuriera Józefa Stanka ps. "Lis" pochodzącego z tej miejscowości żołnierza podziemia zmarłego w do dziś nieznanych okolicznościach w 1945 r. Ewa Pietrzak ze szkoły podstawowej w Ostrowsku mówiła o trasie kurierskiej "Karczma", kurierze Józefie Ligęzie-Cukrze i prof. Andrzeju Waksmundzkim. Zastępca wójta gminy Łapsze Niżne Grzegorz Findura podziękował uczniom i nauczycielom za udział w rajdzie, a organizatorom za jego przygotowanie.
Pracownicy Muzeum AK Paweł Stachnik i Mirosław Brach zaprezentowali uczniom historyczną broń z czasów II wojny światowej ze zbiorów MAK. Opowiedzieli i pokazali niemiecki karabin Mauser 98k, brytyjski pistolet maszynowy Sten i amerykański pistolet maszynowy Thompson. Prezentacja spotkała się z dużym zainteresowaniem uczniów. Wszyscy uczestnicy rajdu otrzymali upominki od Muzeum AK.
Organizatorzy zaprosili obecnych na przyszły rok, na kolejną edycję Rajdu Szlakiem Kurierów Spiskich.
Tekst: Paweł Stachnik
Fot.: Paweł Stachnik, Agnieszka Chrząszcz
