fbpx
Mord sądowy na Generale… Powiesili Bohatera – twórcę Kedywu KG AK

Mord sądowy na Generale… Powiesili Bohatera – twórcę Kedywu KG AK


71 lat temu, 24 lutego 1953 roku o godzinie 15:00, komuniści wykonali wyrok śmierci przez powieszenie na gen. Emilu Fieldorfie „Nilu” – generale brygady Wojska Polskiego, zastępcy Dowódcy AK, organizatorze i szefie „Kedywu” KG AK, jednym z najbardziej zasłużonych żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego…

Gen. Emil Fieldorf „Nil” został aresztowany przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego 9 listopada 1950 r., po wyjściu z Rejonowej Komendy Uzupełnień w Łodzi, gdzie złożył dokumenty mające uregulować jego stosunek do służby wojskowej. Komuniści przewieźli go do Warszawy i osadzili w areszcie śledczym przy ul. Koszykowej, a następnie 13 grudnia przetransportowali do więzienia na Mokotowie przy ul. Rakowieckiej 37. W czasie śledztwa, pomimo stosowania tortur wobec oskarżonego, gen. „Nil” stanowczo odmówił współpracy z władzami komunistycznymi i zaprzeczał stawianym zarzutom dotyczącym m.in. zwalczania partyzantki radzieckiej, „lewicowych podziemnych grup niepodległościowych”, czy też „obywateli narodowości żydowskiej na terenie woj. białostockiego, nowogródzkiego i lubelskiego”.

Śledztwo przeciw Fieldorfowi zamknięto 31 lipca 1951 r., a niecałe trzy miesiące później – 22 października Prokuratura Generalna PRL zatwierdziła akt oskarżenia.

Po sfingowanym procesie, 16 kwietnia 1952 roku na niejawnej rozprawie warszawski Sąd Wojewódzki pod przewodnictwem sędzi Marii Gurowskiej, na podstawie fałszywych i wymuszonych torturami zeznań podwładnych gen. „Nila”, skazał Emila Augusta Fieldorfa na karę śmierci przez powieszenie. Sąd Najwyższy w składzie: Emil Merz, Gustaw Auscaler i Igor Andrejew przy udziale wiceprokuratora Generalnej Prokuratury PRL Pauliny Kern, na tajnym posiedzeniu 20 października 1952 r. podtrzymał wyrok w mocy, a prezydent Bolesław Bierut nie zastosował prawa łaski.

„Czy wiesz dlaczego mnie skazali? Bo odmówiłem współpracy z nimi. Pamiętaj, abyś nie prosiła ich o łaskę! Zabraniam tego.” – w tych słowach Emil Fieldorf miał zwrócić się do swojej żony Janiny 3 lutego 1953 roku w trakcie jednego z ostatnich widzeń przed śmiercią.

Prokurator Witold Gatner moment egzekucji opisał następująco:

„Byłem zdenerwowany, napięty. Czułem, że trzęsą mi się nogi. Skazany patrzył mi cały czas w oczy. Stał wyprostowany. Nikt go nie podtrzymywał. Po odczytaniu dokumentów zapytałem skazanego, czy ma jakieś życzenie. Na to odpowiedział: «Proszę powiadomić rodzinę». Oświadczyłem, że rodzina będzie powiadomiona. Zapytałem ponownie, czy jeszcze ma jakieś życzenia. Odpowiedział, że nie. Wówczas powiedziałem: «Zarządzam wykonanie wyroku». Kat i jeden ze strażników zbliżyli się (…). Postawę skazanego określiłbym jako godną. Sprawiał wrażenie bardzo twardego człowieka. Można było wprost podziwiać opanowanie w obliczu tak dramatycznego wydarzenia”.

Rodzina gen. „Nila” przez długi czas nie była jednak poinformowana o wykonaniu wyroku i żyła nikłą nadzieją.

„W sądzie nie chcieli za nic powiedzieć, żadnego pisma, żadnego zaświadczenia, zawiadomienia. W tej niepewności żyliśmy przez szereg miesięcy, aż przyszedł list z Londynu od stryjecznego brata Emila, Stanisława Fieldorfa. Pisał, że jego zdaniem nie ma sensu łudzić się, że powinnam znać całą prawdę, że Emila już zamordowali w więzieniu dnia 24 lutego 1953 roku” – wspominała żona Janina Fieldorf.

Miejsce pochówku ciała zamordowanego 24 lutego 1953 r. generała Fieldorfa do dziś nie zostało odnalezione. Symboliczny grób znajduje się przy alei „A” na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (aleja A, kwatera 14, rząd IV).

 

 

W zbiorach Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila” prezentujemy na wystawie stałej różnorodne pamiątki po naszym Patronie, które zostały ofiarowane przez najbliższą rodzinę. Wśród licznych artefaktów znajduje się również korespondencja, którą uwięziony Generał wysyłał do żony Janiny oraz córki Marii. Te niezwykłe dokumenty – wraz z innymi licznymi muzealiami trafiły do Muzeum AK jesienią 2023 r. dzięki darowiźnie wnuczki gen. „Nila”, Pani Zofii Zarkadas.

O uroczystym przekazaniu pamiątek pisaliśmy tutaj:

https://muzeum-ak.pl/wydarzenia/niezwykle-pamiatki-po-patronie-trafia-do-zbiorow-muzeum-ak/

W darze Pani Zarkadas znajduje się m.in. fotografia przedstawiająca Generała po powrocie z zesłania w ZSRS jesienią 1947 r. Na niewyraźnym zdjęciu stoi w mieszkaniu mężczyzna ubrany w długi płaszcz, w prawej ręce trzyma plecak. Na odwrocie znajduje się podpis: „1947 r. listopad w W-wie po powrocie ze Swierdłowska z obozu – chory”.

Na drugim zdjęciu sportretowano Janinę i Emila Fieldorfów. Ta fotografia prawdopodobnie została wykonana na kilka tygodni przed aresztowaniem Generała 9 listopada 1950 r.

Innym prezentowanym dokumentem jest ostatni list Emila do żony Janiny napisany 27 stycznia 1953 r. z więzienia przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. Generał omyłkowo zadatował go jednak na 27 lutego, zatem trzy dni po egzekucji. Na kopercie datownikiem odbito z kolei datę 20 lutego – wtedy list wysłano do Generałowej. W swojej ostatniej wiadomości Fieldorf prosił żonę o pomoc materialną dla swojego ojca Andrzeja, przesyłał także serdeczne pozdrowienia dla rodziny ze szczególnym uwzględnieniem wnuczki Zofii.

 

Wyjątkowe eksponaty po Patronie Muzeum AK można oglądać od wtorku do niedzieli w kilku miejscach naszej muzealnej przestrzeni w zabytkowym budynku przy ul. Wita Stwosza 12 w Krakowie.

 

Arkadiusz Bąk