Publikacja jest pokłosiem wystawy otwartej w ramach obchodów jubileuszu 20-lecia istnienia Muzeum AK oraz przypadającą na 27 września rocznicę powstania Polskiego Państwa Podziemnego.

Tematyka wystawy dotyczyła polskich oddziałów wartowniczych, które jako formacja grupowały byłych więźniów obozów koncentracyjnych, byłych jeńców niewoli niemieckiej (w tym uczestników wojny obronnej 1939 roku, żołnierzy AK oraz powstańców warszawskich), żołnierzy Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych, byłych robotników przymusowych oraz uchodźców z komunistycznej Polski. Ich zadaniem było wspomożenie armii amerykańskiej przede wszystkim w czynnościach wartowniczych, jakimi było m.in. strzeżenie amerykańskich magazynów z żywnością i sprzętem na terenie Niemiec. Co więcej, wartownicy stali na straży porządku w dawnych obozach koncentracyjnych oraz pilnowali osób skazywanych w procesie w Norymberdze, stając niejednokrotnie oko w oko ze swoją traumatyczną przeszłością.

Polskie kompanie wartownicze pełniły również funkcję ośrodka polonijnego na terenie okupowanych Niemiec, a następnie w RFN. Służba w tej cywilnej instytucji stanowiła nierzadko szansę dla osób, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej - wykonywana praca zapewniała im posiłki, żołd oraz opiekę medyczną.

W publikacji znalazły się liczne fotografie zaprezentowanych na wystawie pamiątek po wartownikach, dokumentujące i poświadczające ich warunki życia oraz przebieg służby: sprzęt, mundury, dokumenty osobiste oraz fotografie. Została ona również uzupełniona o materiały, które nie znalazły się na wystawie.