Publikacja "Człowiek, co armię podziemną budował. Generał Kazimierz Sosnkowski (1885-1969)" powstała w związku z ustanowieniem przez Sejm RP roku 2025 Rokiem gen. Kazimierza Sosnkowskiego. Upamiętniono w ten sposób 140. rocznicę urodzin tego wybitnego żołnierza, u boku Józefa Piłsudskiego przewodzącego walce o odrodzenie państwa, podczas II wojny światowej organizatora Związku Walki Zbrojnej (przemianowanego później na Armię Krajową), a potem Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.
To wydawnictwo Muzeum Armii Krajowej w Krakowie stanowi kolejny z elementów upowszechniania wiedzy o najważniejszych postaciach zasłużonych dla Polskiego Państwa Podziemnego. Kontynuuje serię Zeszytów edukacyjnych w ramach Biblioteki Muzeum Armii Krajowej, zapoczątkowanej przez publikację poświęconą patronowi muzeum, gen. Emilowi Fieldorfowi "Nilowi".
Publikacja wyszła spod pióra dr. hab. Marka Gałęzowskiego, pracownika Instytutu Pamięci Narodowej, członka Komisji Biograficznej Polskiej Akademii Umiejętności. Zgodnie z zamysłem tej serii pokazuje gen. Sosnkowskiego jako żołnierza, doskonałego organizatora i nieugiętego wobec wszelkiej maści zaborców polityka, a także przybliża jego charakter, wszechstronne pasje i zainteresowania, życie osobiste.
Śledzi drogę zaangażowania Sosnkowskiego w sprawę niepodległości Polski, która najpierw zmusiła go do zmiany szkoły, by mógł zdać maturę, następnie doprowadziła do założenia Związku Walki Czynnej w 1908 r., a później do rezygnacji ze studiów architektonicznych, gdy wybuchła I wojna światowa. Przeszedł szlak bojowy I Brygady Legionów Polskich jako szef jej sztabu.
Z Komendantem dzielił nie tylko wojenne trudy, ale i uwięzienie w Magdeburgu, jak i triumfalny przyjazd do Warszawy, gdzie 11 listopada 1918 r. proklamowano odrodzenie polskiego państwa.
Talenty organizacyjne Sosnkowskiego przyczyniły się do uformowania jednolitego Wojska Polskiego, co okazało się szczególnie istotne w okresie wojny o polskie granice w latach 1918-1920. Ten rys osobowości dał o sobie znać, gdy pod koniec 1939 r. jako komendant główny Związku Walki Zbrojnej (przekształconego później w Armię Krajową) wyznaczał cele i budował strukturę tej podziemnej armii.
Po śmierci Władysława Sikorskiego w katastrofie gibraltarskiej w 1943 r. mianowany Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych, po wybuchu Powstania Warszawskiego został zdymisjonowany na skutek swojej postawy wobec sowieckich planów podporządkowania Polski. Zmarginalizowany na emigracji, mieszkał do końca życia w Kanadzie.
Nie tylko kariera wojskowego przewija się na kartach tej publikacji, są też pokazane jego umiejętności i zainteresowania w wielu dziedzinach, jak znajomość kilku języków, znakomita gra na fortepianie, zamiłowanie do przekładów poezji, gra w szachy, malarstwo.
Drogę życia Sosnkowskiego zilustrowano licznymi fotografiami, zarówno portretowymi, jak i z pól wojennych czy wydarzeń, w których brał udział. Opinie o Generale i cytaty z jego przemówień i rozkazów dopełniają biografię tej wybitnej postaci.
Seria w ramach Zeszytów edukacyjnych (nr 2) Biblioteki Muzeum Armii Krajowej w Krakowie.
Zespół redakcyjny: Arkadiusz Bąk, Monika Karolczuk
