W sobotę 14 lutego w Muzeum AK uroczyście obchodzono Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. Placówka po raz pierwszy wręczyła Nagrody dla osób podtrzymujących tradycję AK.
W sobotę 14 lutego Muzeum AK uczciło pamięć żołnierzy AK i całej siły zbrojnej Polskiego Państwa Podziemnego (święto zostało ustanowione przez polski parlament w 2025 r.). Na uroczystość przybyło ponad 300 osób, a muzealny dziedziniec w całości wypełnił się gośćmi.
Obecni byli przedstawiciele władz, generalicja, samorządowcy, przedstawiciele organizacji kombatanckich i społecznych, instytucji kultury, jednostek wojskowych, szkół, harcerstwa, młodzież i liczne poczty sztandarowe.
Przybyło także czworo kombatantów AK: Krystyna Dąbrowska ps. "Wyż", żołnierz Inspektoratu "Maria"; Hanna Zawistowska-Nowińska, uczestniczka Powstania Warszawskiego; Jan Lohmann ps. "Felix", żołnierz świętokrzyskich oddziałów AK i Jerzy Niebudek ps. "Miroki", żołnierz poleskich oddziałów AK.
Gości powitał dyrektor Muzeumdr Jarosław Szarek, który podkreślił, że Armia Krajowa po latach postponowania i spychania w niepamięć w okresie komunistycznym wygrała swoją ostatnią bitwę. Dowodem tego obchodzone właśnie święto, setki pomników i ulic jej poświęconych w polskich miejscowościach, tysiące publikacji, a także krakowskie Muzeum kultywujące jej pamięć. Przypomniał też, że w okresie PRL-u akowcy uczestniczyli we wszystkich zrywach społecznych przeciw narzuconej władzy, począwszy od zbrojnego oporu tuż po wojnie, a skończywszy na wyborach 4 czerwca 1989 r.
Obecni obejrzeli wyświetlone na dużym ekranie specjalnie nagrane przesłania akowców: prezesa Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy AK kpt. Janusza Komorowskiego ps. "Antek" i uczestniczki Powstania Warszawskiego Anny Duszkiewicz ps. "Jadwiga" z Krakowa. Odtworzono także wystąpienie Justina Maciejewskiego, dyrektora National Army Museum w Londynie, byłego generała brygady armii brytyjskiej i syna powstańca warszawskiego. Justin Maciejewski w czwartek i piątek gościł w Krakowie na zaproszenie Muzeum AK.
Głównym punktem uroczystości było wręczenie ustanowionych w tym roku przez Muzeumnagród "Zasłużony dla Pamięci o Armii Krajowej". Otrzymali je: Konsul Honorowy RP w Burgos w Hiszpanii Enrique de Villamor y Solaruce (za organizowanie od wielu lat wycieczek edukacyjnych hiszpańskiej młodzieży do Polski i Muzeum AK), raper Tadeusz Polkowski (za muzyczne propagowanie historii AK), muzyk, lider zespołu De Press Andrzej Dziubek (za propagowanie AK i żołnierzy podziemia niepodległościowego, szczególnie albumem "Myśmy rebelianci"), działacze kombatanccy z Krakowa Małgorzata i Jacek Jańcowie (za organizowanie i podtrzymywanie ruchu kombatanckiego), nauczyciel historii ze Skawiny Piotr Kazana (za propagowanie wśród uczniów dziejów najnowszych naszego kraju) oraz autor książek Wojciech Königsberg (za popularyzowanie postaci Jana Piwnika "Ponurego i historii AK).
Nagrodę przyznano także aktorowi młodego pokolenia Maciejowi Musiałowi zaangażowanemu w upamiętnianie Powstania Warszawskiego. Laureat nie mógł przyjechać do Muzeum, ponieważ brał udział w obchodach święta w Warszawie.
Nagrody wręczyli dyrektor Muzeum AK Jarosław Szarek oraz wicemarszałek województwa małopolskiego Ryszard Pagacz. Statuetki w formie orła z głowicy sztandaru Wojska Polskiego zaprojektował krakowski rzeźbiarz Wincenty Chlipała.
Kolejnym punktem uroczystości było wręczenie Odznak "Śladami Armii Krajowej w Małopolsce" ustanowionej przez Muzeum w 2024 roku. Odznaka ma dokumentować wiedzę historyczną i krajoznawczą zdobytą w trakcie pieszych wędrówek śladami żołnierzy AK w Małopolsce.
Odznaki Honorowe, wręczane osobom zaangażowanym w popularyzację tych działań otrzymali: Maria Fróg, nauczycielka, mieszkanka Spytkowic, prezes Stowarzyszenia Historii Spytkowic; Jan Dudor, prezes Fundacji Podhalański Instytut Nauk Społecznych, organizator i współorganizator rajdów śladami żołnierzy AK oraz kurierów trasy "Szkoła"; Bartłomiej Dyrcz, dyrektor Kliszczackiego Centrum Kultury w Tokarni, organizator rajdów Śladami Armii Krajowej w masywie Kotonia; dr Tibor Gerencsér, konsul generalny Węgier w Krakowie, od lat wspierający organizację rajdów szlakami kurierów tatrzańskich i kurierskiej trasy "Szkoła"; Marek Ładziak, członek Stowarzyszenia Grupa Historyczna "Zgrupowanie Radosław", zaangażowany w działania edukacyjne, patriotyczne i rekonstrukcyjne związane z Powstaniem Warszawskim; Bartosz Wołkowski, członek Komendy Głównej Związku Strzeleckiego "Strzelec" w Krakowie, opiekun Krakowskiej Drużyny Orląt im. Antosia Petrykiewicza.
Odznaki pamiątkowe, przyznawane za przejście sześciu szlaków terenowych związanych z AK w różnych częściach naszego regionu, trafiły do: Anny Bik, Anny Sobczyk i Łukasza Skublickiego.
Koncert dała koncert Orkiestra Reprezentacyjna Oddziału Straży Granicznej z Nowego Sącza, wykonując utwory wojskowe, patriotyczne i popularne.
W drugiej części uroczystości zaprezentowano dar, jako niedawno otrzymało Muzeum AK, obejmujący pamiątki po płk. Franciszku Studzińskim, komendancie Okręgu Tarnopol AK. O darze opowiedzieli ofiarodawcy: Katarzyna Kułagowska-Silva i Zbigniew Kułagowski z Koszalina, rodzinnie powiązani z płk. Studzińskim.
Goście wysłuchali też krótkich wykładów. Wicedyrektor Muzeum AK prof. Olgierd Grott mówił o stworzonej w Muzeum Bazie Kresowych Żołnierzy Armii Krajowej, historyk prof. Andrzej Chwalba przedstawił sylwetkę rtm. Witolda Pileckiego, tłumacz języka angielskiego i autor książek historycznych Wojtek Matusiak przybliżył tematykę problemów w przekładzie terminów związanych z polskim podziemiem, a Krystyna Waszkiewicz zaprezentowała postać swojej babci, krakowianki Stanisławy Piekarskiej ps. "Celina", której wojenne wspomnienia ukazały się właśnie wydane przez Księgarnię Akademicką i Muzeum AK.
Na zakończenie uroczystości swoje odznaczenia wręczyły Stowarzyszenie Polskiej Chrześcijańskiej Demokracji i Okręg Małopolska Światowego Związku Żołnierzy AK.
Tekst: Paweł Stachnik
Fot.: Paweł Stachnik, Paweł Zechenter
