W dniach 6-7 października 2026 r. na Monte Cassino we Włoszech odbył się III Światowy Zlot Młodzieży Polskiej z Kraju i z Zagranicy. Wzięła w nim udział delegacja Muzeum Armii Krajowej.
Na zaproszenie Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" do miejscowości Cassino we Włoszech przyjechało autokarami około 500 uczniów klas mundurowych szkół średnich z całej Polski. Obecna była młodzież m.in. z Dęblina, Józefowa, Ostródy, Morąga, Lublina, Czernikowa, Działoszyna, Gdańska, Gorlic, Trzebini, Krakowa i Dąbrowy Tarnowskiej. Przybyli także młodzi Polacy z Litwy, Malty i Stanów Zjednoczonych.
Pierwszego dnia Zlotu, we wtorek 6 października, uczestnicy wzięli udział w popołudniowej uroczystości na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino. Po odegraniu hymnu narodowego przez Orkiestrę Wojskową z Siedlec biskup polowy WP Wiesław Lechowicz poprowadził modlitwę za spoczywających na nekropolii gen. Władysława Andersa i biskupa Józefa Gawlinę oraz za pokój na świecie. Następnie odczytano Apel Poległych, po którym przedstawiciele młodzieży złożyli znicze na wybranych grobach żołnierzy 2 Korpusu Polskiego. Delegacja gości honorowych, w której znaleźli się m.in. córka gen. Andersa Anna Maria Anders, Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych gen. Marek Sokołowski i prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" Dariusz Piotr Bronisławski, złożyła wieniec na grobie gen. Andersa. Na zakończenie orkiestra zagrała pieśń "Czerwone maki na Monte Cassino", wykonano też wspólne zdjęcie.
Spod Monte Cassino uczestnicy przejechali autokarami do miejscowości Piedimonte San Germano, miejsca związanego z walkami 6. Pułku Pancernego "Dzieci Lwowskich". Silnie umocnione i bronione przez Niemców miasteczko zostało zdobyte przez Polaków po zaciętych walkach od 20 do 25 maja 1944 r.
Najpierw pod pomnikiem 6. Pułku Pancernego złożono kwiaty, a następnie na dziedzińcu tamtejszego zamku odbył się wieczorny apel. Orkiestra wojskowa odegrała hymny włoski i polski, a dowódcy grup szkolnych złożyli meldunki komendantowi zlotu. Głos zabrali m.in. prezes Wspólnoty Polskiej Dariusz Piotr Bronisławski, Anna Maria Anders i zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma. W uroczystości wzięli udział również przedstawiciele lokalnych włoskich władz samorządowych - burmistrzowie i wójtowie okolicznych miejscowości.
Drugiego dnia Zlotu, 7 października, na terenie amfiteatru Teatro Romano w Cassino stanęło miasteczko zlotowe. Program rozpoczęła msza odprawiona w amfiteatrze przez bp. Wiesława Lechowicza. Po niej odbyła się debata o historii, patriotyzmie i młodym pokoleniu, w której uczestniczyli m.in. Anna Maria Anders, Mateusz Szpytma oraz dyrektor Biura Edukacji Narodowej IPN Adam Pleskaczyński.
Po debacie młodzież wzięła udział w zajęciach warsztatowych w miasteczku zlotowym. Swoje stoisko rozłożyło tam także Muzeum AK. Przygotowaliśmy dla uczestników prelekcję o uzbrojeniu używanym przez żołnierzy 2 Korpusu i konspiratorów Armii Krajowej, a także zadanie z odszyfrowywania tekstu związanego z bitwą o Monte Cassino. Za dobre rozwiązanie zadań uczniowie otrzymywali pamiątkowego orzełka AK. Rozdawaliśmy także ulotki o naszym Muzeum i zapraszaliśmy do jego odwiedzenia.
Trzeciego dnia Zlotu młodzież wzięła udział w wycieczce do miejsc związanych z walkami 2 Korpusu Polskiego w okolicach Monte Cassino. Odwiedziła tereny, po których przebiegała niemiecka Linia Gustawa, a następnie Gaetę i Latinę.
Zlot zakończył się 9 października, gdy rano uczestnicy wyruszyli autokarami do kraju. Muzeum AK reprezentowała we Włoszech trzyosobowa delegacja z Działu Komunikacji i Informacji w składzie: Maciej Kwaśniewski, Mirosław Brach i Paweł Stachnik.
Tekst i fot.: Paweł Stachnik
