W 77. rocznicę zamordowania w więzieniu przy ul. Montelupich ppłk. Alojzego Kaczmarczyka, kpt. Józefa Ostafina i mjr. Waleriana Tumanowicza - członków II Zarządu Głównego Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość", w Krakowie odbędą się patriotyczne uroczystości.
13 listopada 2024 r.
9:00 w kościele kapucynów przy ul. Loretańskiej 11 rozpocznie się msza święta.
12:00 na cmentarzu Rakowickim, na symbolicznych mogiłach ppłk. Kaczmarczyka, kpt. Ostafina i mjr. Tumanowicza (sąsiednie kwatery XXXIII i XXXV) zaplanowano złożenie kwiatów i zapalenie zniczy.
Uroczystości organizuje Zrzeszenie WiN Obszar Południowy, a patronują im Oddział IPN w Krakowie i wojewoda małopolski.
Zamordowani po "procesie krakowskim"
10 września 1947 r. w pokazowym tzw. procesie krakowskim skazano działaczy Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego. Proces, wzorowany na sowieckim wymiarze "sprawiedliwości", był elementem kampanii propagandowej mającej skompromitować i unicestwić antykomunistyczną opozycję polityczną oraz zastraszyć jej zwolenników.
Wyrok zapadł po przeszło miesiącu, w czasie, którego sąd zebrał się dziewiętnaście razy. Uznał, iż na karę śmierci zasłużyli działacze WiN: Franciszek Niepokólczycki, Alojzy Kaczmarczyk, Józef Ostafin, Walerian Tumanowicz, Edward Bzymek, Jan Kot, Eugeniusz Ralski i Wiktor Langner. Na karę więzienia dożywotniego skazano Mirosława Kowalskiego, na 15 lat Karola Buczka i Henryka Müncha, na 10 - Stanisława Mierzwę, Karola Starmacha oraz Stefana Ralskiego. Sąd orzekł, że na 6 lat należy pozbawić wolności Mieczysława Kabata, a na 5 lat Tadeusza Wilczyńskiego. Jerzego Kunce uniewinniono.
Skład sądzący podkreślił, że "zważywszy na wybitnie przestępczą działalność oskarżonych" (...) skazani [na karę śmierci] na ułaskawienie nie zasługują, jednak Bolesław Bierut zamienił Niepokólczyckiemu, Ralskiemu, Kotowi oraz Langnerowi karę śmierci na dożywotnie więzienie, a Bzymkowi na 15 lat więzienia.
Kary śmierci orzeczone wobec Kaczmarczyka, Ostafina i Tumanowicza wykonano w więzieniu Montelupich w Krakowie 13 listopada 1947 r. Plutonem egzekucyjnym dowodził strażnik więzienny Henryk Michalik. Pozostałych skazanych, poza Jerzym Kunce, którego zwolniono z aresztu po rozprawie, osadzono w więzieniu na długie lata. Większość z nich wyszła na wolność dopiero w czasie odwilży 1956 r.
Źródło: Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie
