W środę 8 maja 2024 r. pod pomnikiem w krakowskim Łęgu odbyły się uroczystości upamiętniające poległych tam żołnierzy Zgrupowania AK "Żelbet" oraz cichociemnych. Obchody odbyły się w 80. rocznicę tragicznych wydarzeń z 1944 r.
O godz. 12 w południe pod obeliskiem przy ul. Centralnej zebrali się przedstawiciele organizacji kombatanckich (m.in. Zarządu Obszaru Południowego Zrzeszenia "WiN", Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Konfederacji Polski Niepodległej), delegacje Muzeum AK, Instytutu Pamięci Narodowej, władz Dzielnicy XIV, dyrekcji Szkoły Podstawowej nr 156 im. kard. Adama Stefana Sapiehy, członkowie rodzin akowców. Posterunek honorowy wystawiła Jednostka Specjalna "Nil".
Przybyłych przywitała Małgorzata Janiec, prezes Zarządu Obszaru Południowego Zrzeszenia WiN, który zorganizował obchody. Modlitwę poprowadził kapelan krakowskich organizacji kombatanckich i niepodległościowych o. Jerzy Pająk.
Małgorzata Janiec zaapelowała do obecnych o objęcie opieką pomnika i podtrzymywanie pamięci o wydarzeniach z 8 maja 1944 r. Na apel odpowiedziała przewodnicząca Rady Dzielnicy XIV Czyżyny Anna Gieras, która obiecała, że nowe władze dzielnicy otoczą monument uwagą i będą propagować wśród mieszkańców wiedzę o tym, co wydarzyło się w Łęgu na początku maja 1944 r.
Dyrektor Muzeum Armii Krajowej, dr Jarosław Szarek, poinformował że pracownicy Muzeum od rana prowadzą całodzienne warsztaty w Szkole Podstawowej nr 156, podczas których przybliżają uczniom historię cichociemnych i przebieg tragicznego starcia w Łęgu.
O historii miejsca opowiedział dr Dawid Golik z krakowskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, autor wydanej właśnie broszury pt. "Potyczka w Łęgu. W 80. rocznicę starcia żołnierzy Armii Krajowej z Niemcami 8 maja 1944".
Na zakończenie uroczystości delegacje złożyły kwiaty pod pomnikiem. W imieniu Muzeum AK wiązankę złożył dyrektor Jarosław Szarek.
Również w środę 8 maja pracownicy Muzeum AK odwiedzili wspomnianą Szkołę Podstawową nr 156 im. kard. Adama Stefana Sapiehy przy ul. Centralnej. Przeprowadzili tam prelekcje i warsztaty dla uczniów, podczas których opowiadali o cichociemnych i opisywali przebieg tragicznego starcia w Łęgu.
Najpierw uczniowie zapoznawali się z multimedialną prezentacją pokazującą historię formacji cichociemnych. Potem odbywały się warsztaty wypełniania okupacyjnych dokumentów. Następnie kierownik Działu Wystaw Piotr Makuła wygłaszał krótką prelekcję, podczas której opowiadał o przebiegu starcia akowców z niemieckimi żandarmami w Łęgu i prezentował jej przebieg na makiecie.
Uczniowie mogli też obejrzeć przygotowaną przez Muzeum wystawę planszową pt. "Łęg 08.05.44", a także zapoznać się z egzemplarzami broni z czasów wojny pochodzącymi ze zbiorów MAK. Wystawa prezentowana będzie przez jakiś czas w Szkole nr 156, potem trafi do innych placówek edukacyjnych na terenie Małopolski.
80 lat temu, 8 maja 1944 r., w podkrakowskiej wówczas wsi Łęg grupa funkcjonariuszy niemieckiej policji bezpieczeństwa i żandarmów otoczyła dom, w którym przebywało 10 lub 11 żołnierzy AK ochraniających magazyn broni ze zrzutów. Broń miała posłużyć do odbicia więzionego przez Niemców komendanta Okręgu AK Kraków płk. Józefa Spychalskiego "Lutego". W planowanej akcji mieli wziąć udział czterej cichociemni zrzuceni do Polski w kwietniu 1944 r. podczas operacji "Weller 11".
W wyniku walki Niemcy zdobyli budynek. Zginęło trzech cichociemnych: ppor. Bronisław Kamiński "Golf", ppor. Włodzimierz Lech "Powiślak" i por. Józef Wątróbski "Jelito", a także trzech partyzantów Zgrupowania AK "Żelbet": Leszek Korol "Chrystian", Henryk Walczak "Waligóra" i Zygmunt Szewczyk "Tygrys". Śmierć poniosło też troje postronnych mieszkańców Łęgu: 10-letni Kazimierz Pawlikowski, jego babcia Eleonora Tynor oraz Anna Stachowicz. Po stronie niemieckiej zginął jeden funkcjonariusz gestapo.
Tekst i fot.: Paweł Stachnik
