W niedzielę 14 września 2025 r. w strugach ulewnego deszczu licznie zgromadzeni wierni uczestniczyli w corocznej Mszy Świętej za Ojczyznę w kaplicy zwanej Sanktuarium Matki Bożej Akowskiej na Polanie Malinowe.
Polana Malinowe (822 m n.p.m.) położona jest na południowo-wschodnim zboczu wschodniej części Pasma Policy. Polica (1369 m n.p.m.) wraz z masywem Babiej Góry (1725 m n.p.m.) tworzy Pasmo Babiogórskie - najwyższą część Beskidu Żywieckiego.
Ten należący do Sidziny przysiółek od sierpnia 1944 r. stał się bazą partyzancką. W zabudowaniach rodzin Basiurów, Bartyzelów, Bednarczyków, Giertugów, Kaczmarczyków, Syców i Toków kwaterowali żołnierze AK z oddziału partyzanckiego "Chełm" por. Tadeusza Mazurkiewicza "Boruty" oraz z oddziału "Harnaś I" ppor. Henryka Gallasa "Hańczy". Na okolicznych polanach i w melinach stacjonowały również inne grupy. Łącznie jesienią 1944 r. w tym rejonie działało ok. 300 partyzantów.
Częste akcje bojowe - na linie kolejowe, posterunki niemieckiej straży granicznej czy odbiór zrzutów lotniczych przez sowieckie oddziały dywersyjne - skłoniły Niemców do zorganizowania obławy. O świcie 13 października 1944 r. jednostki Wehrmachtu, oddziały SS i formacje pomocnicze, liczące według ostrożnych szacunków 3-4 tys. ludzi, wspierane przez dwa samochody pancerne, artylerię i dwa samoloty zwiadowcze, ruszyły w stronę Pasma Policy od strony Bystrej, Sidziny, Osielca, Kojszówki, Juszczyna, Skawicy i Zawoi.
Ostrzeżeni w porę partyzanci, wobec miażdżącej przewagi wroga, opuścili bazy, kierując się szlakiem w stronę okupowanej przez Słowację Zubrzycy Górnej i Lipnicy Wielkiej. Jedyną drogą odwrotu było przejście przez Policę i Przełęcz Krowiarki, z krótkim postojem przy gajówce na Hali Śmietanowej.
Wobec niepowodzenia obławy Niemcy przystąpili do pacyfikacji. Na Polanie Malinowe i w sąsiedniej Jesionce spalili wszystkie gospodarstwa, budynki letniskowe i szałasy. Mieszkańcy uciekli do lasów albo zostali wypędzeni. Najtragiczniejsze wydarzenia rozegrały się jednak na Polanie Matyasikowej, położonej ok. 3 km na wschód, na zboczu Cupla, już w granicach Bystrej. Tam gospodarował Stefan Matyasik. Niemcy zabrali go, aby wskazał im drogę do bazy partyzanckiej. Następnego dnia wrócili ipodejrzewając, że o akcji ostrzegli ich dwaj chłopcy - 16-letni Jan, syn Stefana, oraz o trzy lata młodszy Józef Pyrtek z Bystrej, który został wysłany przez ojca na polanę - wyciągnęli ich zza domu, skatowali kolbami karabinów, a następnie zastrzelili.
Na Polanie Malinowe w miejscu, gdzie stał podpiwniczony dom Andrzeja Syca, w 1983 r. z inicjatywy byłych partyzantów, m.in. Adama Leśniaka i Stanisława Kościelniaka, wzniesiono kapliczkę w podzięce rodzinom z osiedla Malinowe za udzielanie schronienia oddziałom "Chełm", "Huta-Podgórze" i "Harnaś" w 1944 r. Uroczyste poświęcenie odbyło się 13 października 1983 r.
Kapliczka to stylowa, murowana budowla z gontowym daszkiem. W jej górnej wnęce znajduje się płaskorzeźba Matki Bożej Zwycięskiej i św. Rafała Kalinowskiego oraz drewniana figurka Chrystusa Frasobliwego. Poniżej umieszczono tablicę z brązu z podziękowaniem dla rodzin z Malinowego. W 1992 r. pod kapliczką wybudowano grotę - symboliczne mauzoleum partyzanckie. Wewnątrz znajduje się wizerunek Matki Bożej Akowskiej, trzymającej na ręku chłopca z karabinem i w hełmie z napisem "AK". Płaskorzeźbę wykonał w 1989 r. mjr Tadeusz Mazurkiewicz "Boruta", dowódca oddziału "Chełm". W ścianach mauzoleum umieszczono dziesiątki tabliczek z nazwiskami członków konspiracji.
Podczas tegorocznych uroczystości eucharystii przewodniczył ks. kanonik Andrzej Klem. W homilii nawiązał do dramatycznych czasów II wojny światowej, podkreślając, że ofiara życia poniesiona przez bohaterów nie poszła na marne. Poczet sztandarowy wystawiło Babiogórskie Zgrupowanie Żołnierzy Armii Krajowej z Makowa Podhalańskiego.
W imieniu Muzeum Armii Krajowej kierownik Działu Przechowywania Zbiorów Marek Bik złożył okolicznościową wiązankę i zapalił symboliczny znicz.
Przez Polanę Malinowe przebiega niebieski szlak z Sidziny-Bińkówki na Przełęcz Malinowe (początek przy Muzeum Kultury Ludowej), którego przejście zajmuje około 1,5 godziny. Polana stanowi również przystanek XII trasy "Oddziały Partyzanckie Armii Krajowej w Paśmie Policy", opisanej w tomie I przewodnika historyczno-krajoznawczego "Śladami Armii Krajowej w Małopolsce", wydanego przez Muzeum AK w Krakowie w 2019 r.
Tekst i fot.: Marek Bik
