W niedzielę 27 lipca 2025 r. w Krakowiena tzw. "Łące Męczeństwa" odbyły się zorganizowane przez Radę i Zarząd Dzielnicy VII Zwierzyniec obchody 82. rocznicy niemieckiej pacyfikacji Woli Justowskiej.
W nocy z 27 na 28 lipca 1943 r. w ramach akcji "Las Wolski" niemieckie oddziały policyjne i Wehrmacht otoczyły kordonem zachodnią, przyłączoną w 1941 r., część Krakowa - Wolę Justowską oraz Bielany, Chełm, Przegorzały, Olszanicę, Zakamycze i rejon Salwatora.
Akcję rozpoczęto o świcie. W domach wypędzonych mieszkańców przeprowadzono rewizje, a następnie gromadzono ludzi - oddzielając mężczyzn od kobiet i dzieci - w wybranych punktach, m.in. w szkole podstawowej nr 32 przy ul. Królowej Jadwigi 78, gdzie wybrane osoby poddawano przesłuchaniom. Aresztowanych, wieszanych na sznurze podciągniętym na belce stropowej, bito, torturowano, wymuszając przy tym zeznania.
Po zakończeniu przesłuchań, mieszkańców (ponad 1000 osób) przemieszczono na Wolę Justowską, na łąkę, która została nazwana później "Łąką Męczeństwa", przy dzisiejszej ulicy 28 lipca 1943 r. To miejsce stało się centralnym punktem kaźni. Tam nakazano wszystkim położyć się twarzą do ziemi. Grożąc śmiercią, zakazano ruszać się oraz oglądać. Tortury odbywały się w ogromnym upale, bez dostępu do wody, przy krzykach katowanych ludzi.
Wybranym mężczyznom nakazano wykopać na łące grób. W godzinach popołudniowych Niemcy odczytali nazwiska 21 osób, którym nakazano rozebrać się do bielizny oraz położyć na brzegu uprzednio przygotowanego grobu. Wszyscy zostali rozstrzelani.
28 lutego 1945 r. ekshumowane zwłoki ofiar zostały uroczyście pochowane w zbiorowej mogile na cmentarzu Salwatorskim, gdzie na płycie nagrobnej wykuto napis "Pokój i chwała męczennikom pomordowanym przez Niemców...". W miejscu egzekucji w okresie powojennym stanął pomnik.
Przyczyną pacyfikacji było znalezienie przez Niemców podczas przeszukań na Woli Justowskiej w domu Ludmiły Korbutowej ukrytej pod podłogą drukarni, w której drukowano m.in. "Dziennik Polski" i "Tygodnik Polski". Ludmiłę Korbutową osadzono w więzieniu Montelupich w Krakowie, skąd trafiła wraz z siostrami Jadwigą i Anielą do KL Auschwitz-Birkenau. Wszystkie zostały zamordowane w obozie w grudniu 1943 r. Droga, przy której stał jej dom, została nazwana ulicą Korbutowej.
W niedzielę 27 lipca 2025 r. na "Łące Męczeństwa" odbyły się zorganizowane przez Radę i Zarząd Dzielnicy VII Zwierzyniec obchody 82. rocznicy masakry. Po przywitaniu przez organizatorów i modlitwie w intencji zabitych nastąpiło składanie wieńców i okolicznościowych wiązanek. Kwiaty przy pomniku ofiar w imieniu Muzeum Armii Krajowej złożył kierownik Działu Przechowywania Marek Bik.
Tekst: Marek Bik
Fot.: Anna Bik, Beata Kasperczyk
