22 i 23 listopada 2025 r. przedstawiciel Muzeum Armii Krajowej wziął udział w podróży studyjnej śladami Wincentego Witosa w Czechach. Wyjazd został organizowany przez Centrum Kultury Wsi Polskiej oraz Muzeum im. Wincentego Witosa w Wierzchosławicach. Uczestnicy odwiedzili na Zaolziu miejsca, w których od 1933 do 1939 r. na emigracji politycznej przebywał Wincenty Witos.
Pierwszym przystankiem była miejscowość Goleszów koło Cieszyna, gdzie złożono kwiaty i zapalono znicze pod tablicą upamiętniającą Pawła Niemca, Jana Ciahotnego, Ludwika Ciahotnego i Evarysta Pithę - działaczy ruchu ludowego i żołnierzy Armii Krajowej zamordowanych przez Niemców w 1942 r.
W okresie II wojny światowej (od lipca 1942 do stycznia 1945 r.) znajdowała się tu filia obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Więźniowie byli zatrudnieni w miejscowej cementowni oraz w okolicznych kamieniołomach, dostarczających do niej kamienia wapiennego. W styczniu 1945 r. podobóz został ewakuowany tzw. marszem śmierci.
Następnym odwiedzonym miejscem był cmentarz ewangelicki w Ustroniu. Złożono tam kwiaty na grobie Adolfa Molaka i Heleny Molak, członków Batalionów Chłopskich i uczestników tajnego nauczania. Helena Molak była również kurierką Wincentego Witosa. Odwiedziliśmy również muzeum św. Jana Sarkandra.
Następnego dnia w miejscowości Gródek (Hradek) w domu, w którym mieszkał Witos odbyło się potkanie z miejscowymi Polakami. Przy pomniku upamiętniającym pobyt Wincentego Witosa na Zaolziu uczestnicy wyprawy złożyli kwiaty i zapalili znicze. Przedstawiciel Muzeum AK Robert Springwald podziękował miejscowym Polakom za kultywowanie polskich tradycji i propagowanie historii Polski.
W drodze powrotnej uczestnicy wyjazdu odwiedzili polską szkołę w Gródku (Hradek) i świetlicę działającą przy parafii w Rożnowie pod Radhoszczem na Morawach. Przedstawiciel Muzeum AK przekaz tam pomoce dydaktyczne i literaturę dotyczącą Armii Krajowej i historii Wojska Polskiego (w tym wydawnictwa MAK) oraz zaprosił uczniów do odwiedzenia naszego Muzeum.
Wincenty Witos przebywał w Czechosłowacji od 1933 do 1939 r. Po wyroku w procesie brzeskim, w którym został skazany na 1,5 roku więzienia, przywódca ruchu ludowego zdecydował się na emigrację. Nielegalnie, przez góry, udał się do Czechosłowacji. Mieszkał m.in. w Rożnowie pod Radhoszczem i Gródku na Zaolziu. Do Polski wrócił w marcu 1939 r.
Tekst: Robert Springwald
Fot.: Tomasz Łakoma
