10 lutego 2026 r. w Krakowie odbyły się obchody 86. rocznicy pierwszej masowej deportacji obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli władz państwowych, środowisk kombatanckich oraz mieszkańców miasta, którzy wspólnie oddali hołd ofiarom tych tragicznych wydarzeń. Na uroczystości obecne było również Muzeum AK.
Obchody rozpoczęły się od złożenia wieńców pod tablicą Zesłańców Sybiru na placu o. Studzińskiego. W imieniu Muzeum Armii Krajowej kwiaty złożyła Sylwia Walerowska-Skorut z Działu Upowszechniania.
Następnie uroczystość kontynuowano w Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń UKEN w Forcie Skotniki, gdzie przypomniano dramatyczne losy Polaków zesłanych na Syberię i w głąb sowieckich terytoriów.
W swoim przemówieniu przedstawiciel Prezydenta RP i społeczny doradca IPN, dr Maciej Korkuć, podkreślił znaczenie pamięci narodowej: - Depolonizacja Kresów Wschodnich Rzeczpospolitej była jednym z działań, które podejmował Związek Sowiecki. Wspominanie osób wywożonych daleko na Sybir jest naszym zobowiązaniem. Mamy obowiązek pamięci i mówienia prawdy o ich losie oraz o sprawcach... Nie ma w polskim życiu publicznym miejsca dla pochwały totalitaryzmu.
Z kolei dyrektor Oddziału IPN w Krakowie, dr hab. Filip Musiał, przypomniał, że deportacje sięgały znacznie dalej w przeszłość niż tylko II wojna światowa i że sowiecki system "udoskonalił" carskie gułagi: - Pierwsi Polacy trafiali w głąb Rosji jeszcze w XVII wieku... Związek Sowiecki "udoskonalił" carski system zsyłek, tworząc gułagi.
Wspomniana pierwsza deportacja z 10 lutego 1940 r. była jedną z czterech masowych akcji przeprowadzonych przez władze sowieckie w latach 1940-1941, które objęły setki tysięcy polskich obywateli - często w nieludzkich warunkach, w bydlęcych wagonach, bez jedzenia i ochrony przed mrozem.
Pamięć o tych wydarzeniach jest dziś wyrazem szacunku dla ofiar oraz przestrogą przed tragicznymi skutkami totalitaryzmu.
Tekst: Sylwia Walerowska-Skorut
Fot.: IPN, Sylwia Walerowska-Skorut
