We wtorek 12 sierpnia 2025 r. w naszym Muzeum odbyła się dyskusja wokół postaci Stanisława Mierzwy oraz książki i wystawy o tym zasłużonym działaczu ludowym.
Z okazji przypadającej w 2025 r. 120. rocznicy urodzin i 40. rocznicy śmierci Stanisława Mierzwy Instytut Pamięci Narodowej przygotował szereg inicjatyw przypominających tę postać. Dwa główne działania to album biograficzny autorstwa Radosława Kurka pt. "Stanisław Mierzwa 1905-1985" oraz wystawa planszowa zatytułowana "Stanisław Mierzwa".
Trwająca właśnie w Muzeum AK prezentacja tej wystawy stała się okazją do zorganizowania spotkania poświęconego postaci bohatera. Wzięli w nim udział: zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma, syn Stanisława Mierzwy dr Wojciech Mierzwa, dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk oraz współautorzy wystawy: Paweł Zielony z Archiwum IPN i Radosław Kurek z Oddziałowego Archiwum IPN w Krakowie.
Jako pierwszy głos zabrał dr Szpytma, który mówił o roli Stanisława Mierzwy w ruchu ludowym w okresie powojennym. Po śmierci Wincentego Witosa i ucieczce Stanisława Mikołajczyka ten krakowski działacz stał się najważniejszą postacią niezależnego ruchu ludowego, który nie poszedł na współpracę z komunistami. Przypomniał, że w tym roku przypadają także inne rocznice: aresztowania Stanisława Mierzwy przez NKWD w Pruszkowie, procesu moskiewskiego oraz jego powrotu do kraju.
O bogatym zespole pamiątek po Stanisławie Mierzwie w zbiorach Oddziałowego Archiwum IPN w Krakowie mówił Radosław Kurek, autor wspomnianego albumu biograficznego "Stanisław Mierzwa 1905-1985". Materiały te zostały przekazane przez syna Stanisława Mierzwy, Wojciecha.
Dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk opowiedziała o przygotowanych przez Instytut obchodach rocznic Stanisława Mierzwy. Rozpoczęły się one w styczniu (bohater urodził się 27 stycznia 1905 r.) i potrwają do października (Stanisław Mierzwa zmarł 10 października 1985 r.). Wystawa planszowa prezentowana była w miejscach związanych z życiorysem bohatera: Warszawie, Pruszkowie, Krakowie i Biskupicach Radłowskich, a zainteresowanie nią przekroczyło przewidywania organizatorów. Na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie odbyła się dyskusja naukowców o Stanisławie Mierzwie, a Radosław Kurek odwiedził z prelekcjami wszystkie szkoły podstawowe w gminie Radłów - rodzinnej gminie bohatera. Dyrektor Kruk zapowiedziała także kolejne wydarzenia "Roku Stanisława Mierzwy".
O pracy nad wystawą mówił jej współautor Paweł Zielony. Przyznał, że podczas jej tworzenia mógł w pełni poznać postać Stanisława Mierzwy, który okazał się postacią wyjątkową i ponadprzeciętną i bez wątpienia zasługuje na szersze miejsce w świadomości społecznej.
Na końcu głos zabrał Wojciech Mierzwa, który podzielił się ze słuchaczami swoimi wspomnieniami z życia rodzinnego i mówił o Stanisławie Mierzwie jako ojcu. Wspominał także matkę, na którą spadł ciężar wychowania czwórki dzieci i utrzymania domu, najpierw wobec politycznej działalności męża, a później trwającego sześć lat jego uwięzienia. Podziękował dyrekcji Muzeum AK za możliwość przypomnienia postaci swojego ojca i przypomniał, że na wystawie głównej MAK prezentowane są pamiątki związane z jego udziałem w procesie szesnastu.
Goście z IPN zaprosili do uczestniczenia w kolejnych wydarzeniach szykowanych z okazji "Roku Stanisława Mierzwy".
Tekst: Paweł Stachnik
Fot.: Mirosław Brach
