fbpx
Przemianowanie Związku Walki Zbrojnej na Armię Krajową

Przemianowanie Związku Walki Zbrojnej na Armię Krajową


14 lutego 1942 r. gen. Władysław Sikorski dokonał przemianowania ZWZ na Armię Krajową (AK). Powzięty krok miał m.in. podkreślić doniosłość przeprowadzanej operacji scaleniowej, mającej na celu połączenie sił konspiracyjnych organizacji wojskowych, które prowadziły działalność na terenie okupowanej Polski. Wprawdzie nie udało się skonsolidować w całości wszystkich, a przynajmniej tych liczących się organizacji, jednak szeregi AK zostały zasilone sukcesywnie strukturami różnych formacji. Jesienią 1942 r. 70 tys. członków Narodowej Organizacji Wojskowej zostało żołnierzami AK, pozostała część licząca około 10 tys. osób weszła w skład Narodowej Organizacji Wojskowej, jednak w 1944 r. większość z nich znalazła się w szeregach Armii Krajowej. 30 marca 1943 r. podpisano umowę scaleniową z Batalionami Chłopskimi, w praktyce proces ten zakończył się w roku następnym, w rezultacie około 60% oddziałów liniowych, czyli w przybliżeniu 51 tys. żołnierzy zasiliło struktury armii Polskiego Państwa Podziemnego. Z mniejszych organizacji już w połowie 1941 r. czyli jeszcze w skład ZWZ weszły m.in.: Tajna Armia Polska i Związek czynu Zbrojnego. Rok później Organizacja Wojskowa „Unii”, Konfederacja Zbrojna, Muszkieterowie, w 1943 r. Tajna Organizacja Wojskowa oraz socjalistyczna Organizacja Bojowa, jak również Uderzeniowe Bataliony Kadrowe. Dzięki temu przedsięwzięciu stan liczebny Armii Krajowej na przełomie lat 1943/1944 wyniósł około 250 tys., a pół roku później zwiększył się o ponad 50 tys. żołnierzy. Armii Krajowa umocniła swoją pozycję, stając się główna siłą konspiracyjną działającą na terenie okupowanego kraju, zarówna na płaszczyźnie wojskowej, jak i politycznej. Latem 1945 r. mogła liczyć ponad 300 tys., chociaż niektóre szacunki podają znacznie większą liczbę.

Pierwszym dowódcą AK, podobnie jak wcześniej ZWZ był gen. Stefan Rowecki „Grot”, po jego aresztowaniu 30 sierpnia 1943 r., funkcję tę przejął gen. Tadeusz Komorowski „Bór” i pełnił ją do upadku powstania warszawskiego, po nim niniejsze stanowisko objął gen. Leopold Okulicki i piastował je do 17 stycznia 1945 r.

Zasadniczym celem Armii Krajowej, podobnie, jak ZWZ czy SZP była walka o niepodległe polskie państwo, formą walki miało być powstanie powszechne, które miało wybuchnąć w odpowiedniej chwili, przy sprzyjających okolicznościach. Liczono, że Niemcy zostaną pokonane przez aliantów zachodnich, a front wschodni utknie daleko od przedwojennej polskiej granicy wschodniej.

 

Fot. Studium Polski Podziemnej, Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945, tom II, s. 199, Londyn 1973.