W dniu 8 maja 2026 r. o godz. 12 przed pomnikiem w krakowskim Łęgu przy ul. Centralnej 53 odbyły się uroczystości poświęcone pamięci żołnierzy Zgrupowania AK "Żelbet" oraz cichociemnych, poległych w walce z niemieckimi policjantami wzmocnionymi kilkunastoma żandarmami.
Pod okolicznościowym pomnikiem złożono kwiaty i zapalono znicze. Muzeum Armii Krajowej reprezentowała kustosz Małgorzata Koszarek z Działu Upowszechniania.
Historia
Niemcy rankiem 8 maja 1944 r.otoczyli dom, znajdujący się wówczas w podkrakowskiej wsi Łęg, w którym przebywało 10 lub 11 żołnierzy AK ochraniających magazyn broni ze zrzutów. Broń miała być użyta do odbicia więzionego przez Niemców komendanta Okręgu AK Kraków płk. Józefa Spychalskiego "Lutego". W planowanej akcji mieli wziąć udział czterej cichociemni zrzuceni do Polski koło Proszowic w kwietniu 1944 r. podczas operacji "Weller 11".
Około godz. 13 doszło do gwałtownej wymiany ognia, w czasie której poległo prawdopodobnie siedmiu akowców, w tym trzech znanych z nazwiska cichociemnych: ppor. Bronisław Kamiński "Golf", ppor. Włodzimierz Lech "Powiślak" i ppor. Józef Wątróbski "Jelito", oraz trzech partyzantów Zgrupowania AK "Żelbet": Leszek Korol "Chrystian", Henryk Walczak "Waligóra" i Zygmunt Szewczyk "Tygrys". Zginęło również troje postronnych mieszkańców Łęgu.
Ucieczka z palącego się domu udała się tylko czterem żołnierzom. Spośród czwórki cichociemnych ocalał jedynie "Janczar", który kontynuował walkę w szeregach AK.
W zgliszczach zabudowań znaleziono szczątki jeszcze jednej osoby, prawdopodobniej żołnierza AK lub współpracownika podziemia.
Luborzyca
Po uroczystościach w Łęgu zebrani udali się na cmentarz w Luborzycy, gdzie pochowani są polegli w akcji, oraz zmarły w wieku 100 lat, w dniu 27 maja 2021 r., mjr Mieczysław Żurek ps. "Szumny", który był jednym z czterech, którym udało się przebić z okrążenia.
"Szumny" od 1943 r. należał do placówki AK w Luborzycy - do zwiadu konnego. W 1944 r. był uczestnikiem akcji w Łęgu, przeszedł cały szlak bojowy zgrupowania partyzanckiego "Żelbet" AK, od bitwy pod Barbarką do rozwiązania oddziału w grudniu 1944 r., które miało miejsce pod szczytem Kotonia. Do końca swego życia pozostawał aktywny, uczestnicząc w uroczystościach upamiętniających walki AK Okręgu Kraków oraz w spotkaniach z młodzieżą szkolną.
Tekst: Małgorzata Koszarek
Fot.: Zbigniew Galicki, Małgorzata Koszarek
