W czwartek 10 września 2026 r. w Orawce i Jabłonce koło Nowego Targu odbyła się tegoroczna edycja Rajdu Kurierów i Emisariuszy Szlakiem "Szkoła" - "Przez góry do wolności". Zorganizowano ją w 110. rocznicę urodzin prof. Wacława Felczaka. Gościem honorowym był Emil Ney, wnuk gen. Emila Fieldorfa "Nila".
Dziewiąta edycja organizowanego co roku rajdu rozpoczęła się pod Willą Sabina w Orawce. Dom ten, należący do rodziny Obyrtaczów, podczas okupacji był jednym z przystanków dla osób udających się potajemnie na Zachód. Pod budynkiem zebrali się uczestnicy i organizatorzy rajdu, członkowie rodzin przewodników i kurierów trasy "Szkoła", przedstawiciele władz - łącznie około 300 osób.
Głos zabrał wójt gminy Jabłonka Stanisław Kasprzak, który podkreślił znaczenie pamięci o przeszłości. "Pamiętając o przeszłości budujemy przyszłość" - powiedział. O kurierach orawskich, rodzinach Obyrtaczów i Smutków i ich poświęceniu, mówiła współorganizatorka rajdu Maria Fróg z Podhalańskiego Instytutu Nauk Społecznych. Przywołała postać konspiratora, kuriera i emisariusza Polskiego Państwa Podziemnego prof. Wacława Felczaka, którego 110. rocznica urodzin przypadła w tym roku.
Jan Dudor z Podhalańskiej Grupy Rekonstrukcji Historycznej ZP "Błyskawica" przybliżył zgromadzonym postać gen. Emila Fieldorfa, który z 8 na 9 września 1940 r. przekroczył granicę słowacko-niemiecką pod Rabą Wyżną, udając się do kraju właśnie trasą kurierską "Szkoła". Przypomniał rolę rodziny Smutków z Jabłonki w bezpiecznym przeprowadzeniu generała przez kordon. Przedstawił obecnego na miejscu członka tej rodziny, Teodora Smutka, syna przewodników z czasu okupacji.
Gościem honorowym otwarcia rajdu był wnuk gen. Fieldorfa, Emil Ney z Australii. Ze wzruszeniem podziękował obecnym za kultywowanie pamięci o jego dziadku. Przekazał też przedstawicielowi Muzeum AK dwa należące do generała "Nila" odznaczenia: Srebrny Krzyż Virtuti Militari i Srebrny Krzyż Zasługi.
Wójt gminy Jabłonka Stanisław Kasprzak i jego zastępczyni Monika Mastela wręczyli gościowi pamiątkowy obraz, a Jan Dudor honorowy puchar i medal za zajęcie I miejsca w rajdzie.
Następnie spod willi Sabina młodzież uczestnicząca w rajdzie wyruszyła na szlak prowadzący do Jabłonki. W wydarzeniu wzięło udział około 300 osób, uczniów szkół podstawowych i średnich z Orawki, Jabłonki, Zubrzycy Górnej, Zubrzycy Dolnej, Lipnicy Małej, Chyżnego, Podwilka, Spytkowic i Raby Wyżnej. Siedmioosobowe zespoły musiały pokonać trasę z Orawki do Jabłonki, zaliczając po drodze punkty kontrolne i wykonując zadania.
Uroczyste zakończenie rajdu odbyło się w Jabłonce przy pomniku "Ocaleni dzięki Odważnym". Wygłoszono tam przemówienia, złożono kwiaty i wręczono nagrody zwycięzcom. W zakończeniu uczestniczył i wiązankę pod pomnikiem złożył przedstawiciel Muzeum Armii Krajowej, kierownik Działu Przechowywania Zbiorów Marek Bik.
Tekst: Paweł Stachnik
Fot.: Paweł Stachnik, organizatorzy
