W środę 16 września 2026 r. w naszym Muzeum odbyło się spotkanie z cyklu Akademia Filmowa Festiwalu NNW. Publiczność obejrzała prapremierowy pokaz dokumentu o Zofii Stryjeńskiej "Sztuka ponad życiem" i wzięła udział w dyskusji o filmie.
Pierwsza odsłona Akademii Filmowej Festiwalu NNW w sezonie jesiennym przyciągnęła ponad sto osób. Przybyłych przywitała kierownik Działu Upowszechniana MAK dr Dorota Koczwańska-Kalita. Podkreśliła, że Muzeum przekazuje pamięć o Wojsku Polskim i Armii Krajowej, podobnie jak gdyński Festiwal Niepokorni, Niezłomni, Wyklęci. Przypomniała jego pierwszą edycję w 2008 r. i znaczenie, jakie wtedy miał dla przywracania pamięci o zakazanych i niechcianych fragmentach polskiej historii. Zaznaczyła, że festiwal po latach doczekał się "dziecka" w postaci Akademii Filmowej NNW, która już po raz drugi odbywa się w MAK (pierwsza miała miejsce w czerwcu br.).
Następnie głos zabrał twórca i dyrektor Festiwalu NNW, reżyser Arkadiusz Gołębiewski. Opowiedział o historii i rozwoju tego odbywającego się co roku w Gdyni wydarzenia. - Na pierwszych edycjach byli bohaterowie filmów, Wanda Półtawska z mężem, Wacław Szacoń, generał "Rączy".... Zeszli z ekranu i byli razem z nami. Dziś już ich nie ma. Przez lata istnienia festiwalu wyprodukowaliśmy kilkadziesiąt filmów, niektóre z nich weszły do kin, producenci je kupują. Pomogliśmy wielu młodym filmowcom zrealizować ich projekty. Powstała Młodzieżowa Akademia Filmowa skierowana właśnie do młodych, którzy mają fantastyczne pomysły - mówił reżyser.
Głównym punktem spotkania była prapremierowa projekcja filmu "Sztuka ponad życiem" w reżyserii Jacka Januszyka. Fabularyzowany dokument opowiadał o wybitnej przedwojennej malarce Zofii Stryjeńskiej. Opowieść koncentrowała się na jej upartym dążeniu do uprawiania sztuki malarskiej oraz dramatycznych relacjach z mężem Karolem Stryjeńskim. Film zachwycił pięknymi zdjęciami (nakręconymi m.in. w Tatrach, Zakopanem, Krakowie i Paryżu), muzyką oraz staranną scenografią odtwarzającą XIX-wieczne i międzywojenne realia. W filmie występowali członkowie rodziny Zofii i Karola Stryjeńskich, m.in. wnuczki i wnuk. W scenach fabularyzowanych rolę malarki zagrała Izabela Siemiątkowska, jako Karol Stryjewski wystąpił Radosław Zalewski, a jako Witkacy - Bartłomiej Krajewski.
Po projekcji publiczność mogła posłuchać rozmowy o filmie z udziałem II reżyser i organizatorki produkcji (a także aktorki pojawiającej się w nim) Barbary Masłoń oraz Arkadiusza Gołębiewskiego. Zapowiadany wcześniej reżyser "Sztuki ponad życiem" Jacek Januszyk nie mógł przyjechać z powodów rodzinnych. Dyskusję prowadził filmoznawca z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie dr Paweł Nowakowski.
Barbara Masłoń opowiedziała o powstawaniu filmu i swoim udziale, a także o postaci reżysera Jacka Januszyka i jego sposobie pracy. Dr Nowakowski pytał o różnice w przygotowywaniu filmu fabularnego i dokumentu. Wywołany do odpowiedzi Arkadiusz Gołębiewski zauważył, że reżyser dokumentu często musi przygotować opowieść, w sytuacji, gdy nie ma dokumentów, nie ma zdjęć, nie ma bohatera i nie ma już świata, w którym on żył. A to bardzo trudne.
- W przypadku "Sztuki ponad życiem" podstawowym wyzwaniem było jak przenieść emocje pani Stryjeńskiej na obraz. Jak pokazać jej rozchwiany stan emocjonalny. I Jackowi udało się to zrobić - mówił Arkadiusz Gołębiewski.
Dr Nowakowski zauważył, że film jest rodzinny i to w podwójnym sensie. Po pierwsze opowiada o rodzinnym życiu artystki, a po drugie w jego tworzeniu brała udział rodzina reżysera - żona, córka i syn, którzy pracowali m.in. przy scenografii, kostiumach, dźwięku i efektach specjalnych. Z kolei sam Jacek Januszyk odpowiadał za scenariusz, reżyserię, zdjęcia i montaż.
Na zakończenie rozmowy dyrektor Festiwalu NNW zaprosił publiczność na kolejne spotkania Akademii Filmowej w Krakowie. Odbędą się one 28 października ("12 obrazów zniewolenia" w reżyserii Lecha Majewskiego) i 18 listopada ("Plan Petera" w reżyserii Grzegorza Packa) na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Obecność na spotkaniach zapowiedzieli reżyserzy.
Tekst i fot.: Paweł Stachnik
