Sonderaktion Krakau

Sonderaktion Krakau


Był 6 listopada 1939 r….

Od początku okupacji Niemcy rozpoczęli niszczenie polskiej kultury i nauki. Celem było pozbawienie Polaków elit naukowych oraz stworzenie z narodu polskiego zbiorowiska przeznaczonego do wykonywania prostych prac, z planowaną fizyczną likwidacją w przyszłości. Pozostawiono jedynie szkolnictwo powszechne i zawodowe, ale z poważnie okrojonymi programami szkolnymi, tak aby służyło to niemieckim interesom. Na zagładę skazano polskie uniwersytety, i to zarówno instytucje, jak i kadrę naukową.

Jednym z pierwszych działań tego typu było podstępne zwabienie przez Niemców w dniu 6 listopada 1939 r., pracowników naukowych uczelni krakowskich, do gmachu Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego, pod pretekstem wykładu poruszającego tematykę stosunku narodowego socjalizmu do nauki. Funkcjonariusze Einsatzgruppe I der Sicherheitspolizei und des SD aresztowali przybyłych na odczyt, w większości profesorów. Było to 183 osoby, głównie pracownicy naukowi Uniwersytetu Jagiellońskiego i ponad 20 osób z innych krakowskich i polskich uczelni. Aresztowanych w dniu 27 listopada Niemcy wywieźli do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen.

Decyzję o aresztowaniu i osadzeniu w obozie koncentracyjnym polskich profesorów podjęto na najwyższych szczeblach władzy w III Rzeszy. Sonderaktion Krakau było szokiem dla międzynarodowej opinii publicznej i wywołało powszechne oburzenie na świecie. Dopiero na skutek interwencji międzynarodowych, w tym szczególnie B. Mussoliniego, Niemcy część z uwięzionych zwolnili na początku 1940 roku (resztę wiele miesięcy później). Wtedy jeszcze, w połowie 1940 r., Naziści liczyli się z opinią publiczną wolnego świata. Trudne warunki w jakich znaleźli się krakowscy profesorowie spowodowały śmierć i choroby części z nich.